Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN
Wilczyński, Grzegorz M. (1971-2020) : Promotor ; Włodarczyk, Jakub : Promotor ; Wojtkowski, Maciej (1975- ) : Drugi promotor ; Malinowska, Monika : Promotor pomocniczy
Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN
139 stron (w tym nadbitki) : ilustracje ; 30 cm ; Treść załączonych do dysertacji kopii artykułów dostępna wyłącznie w wersji drukowanej w zbiorach biblioteki ; Bibliografia ; Część ogólna pracy równolegle w języku polskim i angielskim ; Streszczenie w języku polskim i angielskim
Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN
Udar jak i glejak wielopostaciowy to choroby mózgu dotykające olbrzymią liczbę ludzi na całym świecie. Opracowanie innowacyjnych technik do przyżyciowego obrazowania zmian chorobowych mózgu może istotnie przyspieszyć poszukiwania nowych środków terapeutycznych. Jedną z takich technik jest Tomografia Optyczna z wykorzystaniem światła częściowo spójnego lub inaczej Tomografia Optyczna OCT (ang. Optical Coherence Tomography, OCT).OCT jest nieinwazyjną, bezkontaktową, interferometryczną metodą obrazowania, polegającą na detekcji światła wstecznie rozproszonego na zewnętrznych i wewnętrznych elementach strukturalnych badanego obiektu. Technika OCT, nie wymaga stosowania kontrastu, pozwala na szybkie, trójwymiarowe obrazowanie z wysoką rozdzielczością rzędu kilku mikrometrów. Celem rozprawy była ocena przydatności OCT do obrazowania strukturalnych i angiograficznych zmian w mózgu myszy w modelach udaru niedokrwiennego i glejaka i próba korelacji sygnałów OCT ze zmianami w tkance nerwowej i naczyniach. Opracowany prototyp systemu OCT optymalizowano podczas kolejnych etapów projektu i oceniono przydatność do ilościowego określania biomarkerów zmian chorobowych. W pierwszym etapie użyto systemu OCT w celu przyżyciowego obrazowania kory mózgu przez okienko czaszkowe w ciągu doby od udaru. Uwidoczniono z wysoką rozdzielczością czasową i przestrzenną sieć naczyniową mózgu przed, w trakcie i po udarze fotouczuleniowym, gdzie światłem zielonym naświetlano odgałęzienie tętnicy środkowej mózgu. Wykryto reperfuzję tętnic powierzchniowych mózgu 24 godziny po udarze i brak przepływu krwi w naczyniach w głębszych obszarach kory. Ponadto, po 24 godzinach na obrazach angiograficznych w obszarze udaru zaobserwowano wzmocnienie sygnału rozpraszania w okolicy dużych naczyń.W drugim etapie układ OCT został zoptymalizowany poprzez zamianę interferometru i typu wiązki skanującej. Dzięki zmniejszeniu liczby elementów optycznych zwiększono odporność urządzenia na warunki zewnętrzne i zapewniono większą powtarzalność parametrów obrazowania. Układ ten został zastosowany do unikalnego, przyżyciowego obrazowania rozwoju guza glejaka w mózgu myszy przez 14 dni. Opracowano metodę iniekcji mysich komórek glejaka Gl261 do kory mózgu, którą przykryto okienkiem czaszkowym. Strukturalne obrazy OCT uwidoczniły obszar objęty przez guza jako hiporefleksyjny (ciemny) rejon, otoczony obszarem hiperrefleksyjnym (jasnym) zdrowej tkanki. Wykazano silną angiogenezę w obszarze wzrostu glejaka w kolejnych punktach czasowych, z charakterystycznymi nowopowstałymi naczyniami o nieregularnych kształtach. W trzecim etapie przeprowadzono ocenę angiogenezy po udarze ogniskowym oraz podjęto próbę korelacji obszarów hipo- i hiper-refleksyjnych ze zmianami w tkance nerwowej i naczyniach. Wielkość udaru zweryfikowano histologicznie. Region kory o ograniczonym przepływie krwi był dobrze widoczny na obrazach angiograficznych jako ciemny obszar, pozbawiony naczyń krwionośnych. W ciągu kolejnych 14 dni w obszarze tym pojawiały się naczynia krwionośne na skutek angiogenezy i reperfuzji. W trakcie pierwszych 7 dni po udarze angiograficzne obrazy uwidoczniły naczynia głównie w powierzchniowej warstwie, a w dniu 14 również w głębszych warstwach kory. Trzeciego dnia od udaru na obrazach strukturalnych OCT zaobserwowano hiporefleksyjny obszar w ognisku niedokrwienia, którego powierzchnia zmniejszyła się o 70% w dniu 14. Obszar ten korelował z rejonem z komórkami mikrogleju/makrofagami obecnymi na barwionych skrawkach mózgu. U niektórych myszy obszar hiporefleksyjny otoczony był pierścieniem hiperrefleksyjnym, który korelował z obecnością aktywowanych astrocytów
IBD PAN, sygn. 20092 ; kliknij tutaj, żeby przejść
Publikacja udostępniona za pisemną zgodą autora
Instytut Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego Polskiej Akademii Nauk
Biblioteka Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN
24 cze 2024
20 gru 2022
109
https://rcin.org.pl./publication/273442