RCIN and OZwRCIN projects

Object

Title: Lektury Wawrzyńca Jelitowskiego, dworzanina królowej Barbary Radziwiłłówny

Creator:

Kowalski, Waldemar (1957– ) ORCID

Date issued/created:

2023

Resource type:

Text

Subtitle:

Odrodzenie i Reformacja w Polsce T. 67 (2023) ; Materiały

Institutional creator:

Polska Akademia Nauk, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla ISNI ; Fundacja Instytutu Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk ISNI

Contributor:

Institute of History of the Polish Academy of Sciences

Publisher:

Instytut Historii PAN

Place of publishing:

Warszawa

Description:

p. 129-150 ; Summary in English. Abstract in English and Polish. ; Text of source in Latin.

Type of object:

Journal/Article

Abstract:

The article discusses a list of sixteen books making a part of the post-mortem inventory of Wawrzyniec Jelitowski’s possessions. Jelitowski was Dispenser at the court of Queen Barbara Radziwiłł. He died in 1551, and soon after his death, the inventory was inserted into the records of Cracow Justice. Sixteenth-century registers of noble owners’ property are sparse in Poland, and this list of books is one of the oldest such documents known. It confirms the widespread interest in Reformation literature at the royal court and its long-lasting disregard for the King’s edicts that forbade the purchasing and circulation of Lutheran prints.

References:

Atwood C., Theology of the Czech Brethren from Hus to Comenius, State College (PA) 2009
Barycz H., Proces Konrada Krupki Przecławskiego o wiarę w r. 1551, „Reformacja w Polsce”, 9–10, 1937–1939, 33–40, s. 422–434
Barycz H., U narodzin ruchu reformacyjnego w Małopolsce, w: idem, Z epoki renesansu, reformacji i baroku, Warszawa 1971, s. 219–242
Bogaczewicz S. A., Rogalski A., Jan XXI, w: Encyklopedia katolicka, t. 7, red. S. Wielgus et al., Lublin 1997, kol. 831–833
Boniecki A., Herbarz polski, t. 8, Warszawa 1905
Boniecki A., Reiski A., Herbarz polski, t. 15, Warszawa 1912
Brzozowski J., Otwartość religijna a interes państwa. Zygmunt I wobec wyznań i religii w latach 1506–1548, w: Od Kijowa do Rzymu. Z dziejów stosunków Rzeczypospolitej ze Stolicą Apostolską i Ukrainą, red. M. R. Drozdowski, W. Walczak, K. Wiszowata-Walczak, Białystok 2012, s. 657–684
Budka W., Biblioteka Decjuszów, „Silva Rerum”, 4, 1928, s. 110–128
Budka W., Biblioteka Mikołaja Bronowskiego, „Przegląd Biblioteczny”, 4, 1930, 2, s. 209–215
Budka W., Księgozbiór Kaspra Wieruskiego, „Przegląd Biblioteczny”, 4, 1930, 1, s. 54–57
Bylinowa E., Renesansowy księgozbiór rodziny Strzemboszów, w: Kolekcje historyczne. Księgozbiory szlacheckie XVI–XVII w., Warszawa 2004 (Prace Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, t. 30), s. 17–87
Chachaj M., Początki reformacji w Kurowie na Lubelszczyźnie. „Heretyckie” lektury i pierwsi zwolennicy protestantyzmu, „Studia Historyczne”, 62, 2021, 2, s. 5–18
Collins D. J., Reforming Saints: Saints’ Lives and Their Authors in Germany, 1470–1530, Oxford 2007
Czapnik M., Księgozbiór Krzysztoporskich. Z dziejów renesansowych bibliotek szlacheckich, w: Kolekcje historyczne. Księgozbiory szlacheckie XVI–XVII wieku, t. 2, Warszawa 2009 (Prace Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, t. 32), s. 15–152
Dambrauskaitė N., The Cuisine of Sigismund II Augustus. Food and Its Supply in the Grand Duchy of Lithuania According to the Data in the Court Account Books of 1543–1546, „Rocznik Lituanistyczny”, 7, 2021, s. 93–115
Donnelly J. P., Fabri Johann, w: Oxford Encyclopedia of the Reformation, vol. 2, ed. by H. Hillerbrand, New York–Oxford 1996, s. 87–88
Eberhard W., Bohemia, Moravia, and Austria, w: The Early Reformation in Europe, ed. by A. Pettegree, Cambridge 1998, s. 23–48
Edwards M. U. Jr., Printing, Propaganda, and Martin Luther, Berkeley 1994
Eskhult J., Latin Bible Translations in the Protestant Reformation. Historical Contexts, Philological Justification, and the Impact of Classical Rhetoric on the Conception of Translation Methods, w: Shaping the Bible in the Reformation. Books, Scholars and Their Readers in the Sixteenth Century, ed. by B. Gordon, M. McLean, Leiden 2012 (Library of the Written Word – The Handpress World, vol. 20) s. 167–185
Estreicher K., Bibliografia polska, cz. 3, t. 7, 13, Kraków 1901, 1912
Ferenc M., Dwór Zygmunta Augusta. Organizacja i ludzie, Oświęcim 2014
Frymire J. M., The Primacy of the Postils. Catholics, Protestants, and the Dissemination of Ideas in Early Modern Germany, Leiden–Boston 2010 (Studies in Medieval and Reformation Traditions, vol. 147)
Gaj B., Wychowanie do wspólnoty w szkołach luterańskich XVI w. Idea gimnazjum, w: Luteranizm w kulturze Pierwszej Rzeczypospolitej, red. K. Meller, Warszawa 2017 (Kultura Pierwszej Rzeczypospolitej w Dialogu z Europą. Hermeneutyka Wartości, t. 8), s. 260–296
Gordon B., Cameron E., Latin Bibles in the Early Modern Period, w: The New Cambridge History of the Bible, vol. 3: From 1450 to 1750, Cambridge 2016, s. 187–216
Grimm H., Caesarius Johannes, w: Neue Deutsche Biographie, Bd. 3, Berlin 1957, s. 90–91, (7 X 2022)
Grimm H., Eyb Albrecht von, w: Neue Deutsche Biographie, Bd. 4, Berlin 1959, s. 705–706, (26 IX 2022)
Grimm H., Hegendorff Christoph, w: Neue Deutsche Biographie, Bd. 8, Berlin 1969, s. 227–228, (1 X 2023)
Hajdukiewicz L., Nowopolczyk Wojciech (ok. 1504–1559), PSB, 23, 1978, s. 377–379
Iwańska-Cieślik B., Książki z księgozbioru rodziny Strzemboszów i Andrzeja Lisieckiego w zbiorach biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku. W uzupełnieniu pracy „Kolekcje historyczne, księgozbiory szlacheckie XVI–XVII wieku”, „Studia Włocławskie” 2006, 9, s. 469–476
Januszek-Sieradzka A., Koszty uroczystości pogrzebowych królowej Barbary Radziwiłłówny, „Roczniki Humanistyczne”, 58, 2010, 2, s. 29–55
Jarczykowa M., Radziwiłłowie birżańscy i nieświescy wobec książek w XVI i w pierwszej połowie XVII wieku. Zarys problematyki, w: Badania księgozbiorów Radziwiłłów. Materiały międzynarodowej sesji, Olsztyn 6–7 października 1994 r., Warszawa 1995, s. 15–34
Katalog Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa, t. 2: Kraków, rękopisy nr 1–3568, [red. S. Krzyżanowski], Kraków 1915
Kicińska U., Penkała-Jastrzębska A., Sources for Research into the Living Standards of the Magnates and Nobility in the 17th and 18th Centuries in Foreign Archives. Research Perspectives, w: The World of Things. Considerations on the Standard of Living and the Meaning of Movable Property in [the] Polish-Lithuanian Commonwealth, red. B. Popiołek, U. Kicińska, A. Penkała-Jastrzębska, Kraków 2022, s. 161–178
Kolankowski L., Zygmunt August, Wielki Książę Litwy do roku 1548, Lwów 1913
Komorowski W., Follprecht K., Właściciele kamienic Rynku krakowskiego w czasach nowożytnych (do pierwszej okupacji szwedzkiej), cz. 2, „Krakowski Rocznik Archiwalny”, 3, 1997, s. 35–53; cz. 6, „Krakowski Rocznik Archiwalny”, 7, 2001, s. 11–25
Kowalska H., Lutomirski Jan, PSB, 18, 1973, s. 139–141
Kowalska H., Reformacja w Krakowie, w: Cracovia litterarum. Kultura umysłowa i literacka Krakowa i Małopolski w dobie Renesansu, red. T. Ulewicz, Wrocław–Kraków–Warszawa 1991, s. 247–261
Kowalski W., Biblioteka krakowskiego luteranina lat 60. XVI wieku, w: Wędrówki po dziejach. Księga jubileuszowa Profesora Tadeusza Stegnera, red. I. Janicka, A. Janicki, Gdańsk 2022, s. 59–75
Kowalski W., Eschatologiczne poglądy mieszkańców Krakowa doby reformacji, „Nasza Przeszłość”, 109, 2008, s. 5–34
Kras P., Od represji do kompromisu. Edykty antyprotestanckie Zygmunta I i Zygmunta II Augusta, w: Jagiellonowie i ich świat. Dynastia królewska w drugiej połowie XV i w XVI wieku, red. B. Czwojdrak, J. Sperka, P. Węcowski, Kraków 2016, s. 353–377
Kriegseisen W., Książka i biblioteki w kulturze ewangelików polskich w XVII i XVIII w., w: Z badań nad polskimi księgozbiorami historycznymi, t. 13: Kolekcje wyznaniowe, red. B. Bieńkowska, Warszawa 1992, s. 5–40
Kriegseisen W., Stosunki wyznaniowe w relacjach państwo-kościół między reformacją a oświeceniem (Rzesza Niemiecka, Niderlandy Północne, Rzeczpospolita polsko-litewska), Warszawa 2010
Lancholc T., Ars epistolandi, w: Słownik literatury staropolskiej: średniowiecze – renesans – barok, red. T. Michałowska, przy udziale B. Otwinowskiej, E. Sarnowskiej-Temeriusz, Wrocław 1998, s. 62–63
Larangé D. S., Kazatelské umění jako literární odkaz Jednoty bratrské. Jan Augusta – Jan Blahoslav – Jan Amos Komenský, w: Unitas Fratrum 1457–2007. Jednota bratrská jako kulturní a duchovní fenoméns, vyd. M. Wernisch, „Studie a texty Evangelické teologické fakulty”, 15, 2009, s. 109–121
Lášek J. B., Augusta Jan, w: Oxford Encyclopedia of the Reformation, vol. 1, ed. by H. Hillerbrand, New York–Oxford 1996, s. 97–98
Lenhart J. M., Protestant Latin Bibles of the Reformation from 1520–1570. A Bibliographical Account, „The Catholic Biblical Quarterly”, 8, 1946, 4, s. 416–432
Leśniak F., Wielkorządcy krakowscy XVI–XVIII wieku. Gospodarze zamku wawelskiego i majątku wielkorządowego, Kraków 1996 (Biblioteka Wawelska, t. 10)
Lubczyński M., Szesnastowieczne testamenty szlachty krakowskiej, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 63, 2015, 4, s. 611–622
Lull T. F., Luther’s Writings, w: The Cambridge Companion to Martin Luther, ed. by D. K. McKim, Cambridge 2003, s. 39–60
Maleczyńska K., Z dziejów księgozbiorów mieszczańskich w Polsce 1506–1572, Wrocław 1991
Marchwińska A., Królewskie dwory żon Zygmunta Augusta. Organizacja i składy osobowe, Toruń 2008
Marchwińska A., Rejestr dworu królowej Barbary (1548–1551), „Studia Źródłoznawcze”, 38, 2000, s. 81–102
Neumann J. M., Colloquia familiaria hodierna. Erasmus etiam nunc Latine docet, „The Classical Journal”, 102, 2007, 3, s. 269–278
Noga Z., Krakowska rada miejska w XVI wieku. Studium o elicie władzy, Kraków 2003
Nowakowska N., King Sigismund of Poland and Martin Luther. The Reformation before Confessionalization, Oxford 2018
Opalińska K., Szlachta różnowiercza i pozostałości po ich księgozbiorach w zbiorach BUW (XVI w.), w: Kolekcje historyczne. Księgozbiory szlacheckie XVI– XVII wieku, t. 2, Warszawa 2009, s. 153–278
Painter F. V. N., Luther on Education: Including a Historical Education, Eugene (OR) 2001
Pielas J., Podziały majątkowe szlachty koronnej w XVII wieku, Kielce 2013
Pociecha W., Decjusz Jost Ludwik, PSB, 5, 1939–1946, s. 45–46
Popiołek B., Woli mojej ostatniej testament ten... Testamenty staropolskie jako źródło do historii mentalności XVII i XVIII wieku, Kraków 2009
Ptaszyński M., Between Marginalization and Orthodoxy. The Unitas Fratrum in Poland in the Sixteenth Century, „Journal of Moravian History”, 14, 2014, 1, s. 1–29
Ptaszyński M., Czy reformacja w Polsce była luterańska? O polemikach antyluterańskich w Polsce w pierwszej połowie XVI wieku, OiRwP, 63, 2019, s. 5–62
Ptaszyński M., Reformacja w Polsce a dziedzictwo Erazma z Rotterdamu, Warszawa 2018
Radomski M. T., Urząd krakowskiego wójta sądowego i jego rola w uwierzytelnianiu i przechowywaniu testamentów i inwentarzy pośmiertnych u schyłku średniowiecza, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, 61, 2013, 2, s. 263–268
Rice Henderson J., Humanism and the Humanities. Erasmus’s Opus de conscribendis epistolis in Sixteenth-Century Schools, w: Letter-Writing Manuals and Instruction from Antiquity to the Present. Historical and Bibliographic Studies, ed. by C. Poster, L. C. Mitchell, Columbia (SC) 2007 (Studies in Rhetoric/Communication), s. 141–177
Ruggeri R., Polidoro Virgili, Erasmo e la Respublica litteraria, w: Erasmus and the Renaissance Republic of Letters. Proceedings of a Conference to Mark the Centenary of the Publication of the First Volume of Erasmi Epistolae by P. S. Allen, Corpus Christi College, Oxford, 5–7 September 2006, ed. by S. Ryle, Turnhout 2014, s. 189–201
Ruggeri R., Polidoro Virgili: un umanista europeo, Bergamo 2000
Rummel E., Erasmus’ Manual of Letter-Writing. Tradition and Innovation, „Renaissance and Reformation”, 3, 1989, s. 299–312
Słowiński J., Rozwój pisma łacińskiego w Polsce XVI–XVIII wieku. Studium paleograficzne, Lublin 1992
Smolík J., Bratr Jan Augusta, Praha 1984
Spruyt J., Peter of Spain, w: The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2019 Edition), ed. by E. N. Zalta, (2 X 2022)
Stein H., Georgius de Hungaria, w: Encyclopaedia of Islam, vol. 3, ed. by K. Fleet, G. Krämer, D. Matringe, J. Nawas, E. Rowson, (29 IX 2022) DOI
Stelmaszczyk E., Księgozbiór Andrzeja Opalińskiego (1540–1593) – próba rekonstrukcji, w: Księgozbiór wielkopolskiego magnata. Andrzej Opaliński (1540–1593), red. A. Wagner, Poznań 2011, s. 57–103
Sucheni-Grabowska A., Zygmunt August, król Polski i wielki książę litewski 1520–1562, Warszawa 1996
Szelińska W., Książka Erazma z Rotterdamu w środowisku krakowskim w XVI wieku, Kraków 1990
Urban W., Dwa szkice z dziejów reformacji, Kielce 1991
Urban W., Sytuacja religijna w Krakowie, w: idem, Et hæc facienda, et illa non omittenda. Profesor Wacław Urban w swych dziełach wybranych, red. A. Kądziela, W. Kowalski, J. Muszyńska, Z. Pietrzyk, Warszawa 2012 (Opera necessaria), s. 1–9
Uruski S., Kosiński A. A., Włodarski A., Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. 6, Warszawa 1909
Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV–XVIII wieku. Spisy, oprac. K. Chłapowski et al., Kórnik 1992 (Urzędnicy Dawnej Rzeczypospolitej XII– XVIII wieku. Spisy, t. 10)
Urzędnicy wielkopolscy XVI–XVIII wieku. Spisy, oprac. A. Bieniaszewski, Wrocław 1987 (Urzędnicy Dawnej Rzeczypospolitej XII–XVIII wieku. Spisy, t. 1, Wielkopolska, Województwo poznańskie i kaliskie, z. 2)
Winniczuk L., Epistolografia. Łacińskie podręczniki epistolograficzne w Polsce w XV–XVI wieku, Warszawa 1952 (Biblioteka Meandra, t. 19)
Wolff A., Projekt instrukcji wydawniczej dla pisanych źródeł historycznych do połowy XVI wieku, „Studia Źródłoznawcze”, 1, 1957, s. 155–181
Wolski M., Inwentarz biblioteki Bartosza Paprockiego z 1585 roku. Przyczynek do biografii oraz poznania warsztatu naukowego pisarza, w: Narodziny Rzeczypospolitej. Studia z dziejów średniowiecza i czasów wczesnonowożytnych, t. 2, red. W. Bukowski, T. Jurek, Kraków 2013, s. 1225–1235
Zwierzykowski M., Andrzej z Bnina Opaliński herbu Łodzia (1540–1593). Marszałek wielki koronny i starosta generalny Wielkopolski, w: Księgozbiór wielkopolskiego magnata. Andrzej Opaliński (1540–1593), red. A. Wagner, Poznań 2011, s. 17–55

Relation:

Odrodzenie i Reformacja w Polsce

Volume:

67

Start page:

129

End page:

150

Detailed Resource Type:

Article : original article ; Source

Format:

application/octet-stream

Resource Identifier:

oai:rcin.org.pl:240662 ; 2450-8349 ; 0029-8514 ; 10.12775/OiRwP.2023.05

Source:

IH PAN, sygn. A.512/67 Podr. ; click here to follow the link

Language:

pol ; lat

Language of abstract:

eng

Rights:

Creative Commons Attribution BY-ND 4.0 license

Terms of use:

Copyright-protected material. [CC BY-ND 4.0] May be used within the scope specified in Creative Commons Attribution BY-ND 4.0 license, full text available at: ; -

Digitizing institution:

Institute of History of the Polish Academy of Sciences

Original in:

Library of the Institute of History PAS

Projects co-financed by:

-

Access:

Open

×

Citation

Citation style:

This page uses 'cookies'. More information